پسنديده حاصل نمىشود مگر از مزرعهء تواضع ، و شرف تمام « 1 » حقيقى « 2 » ميسّر نمىشود مگر از براى كسى كه در راه خدا تواضع نمايد . فصل [ در تكبر ] تكبّر گاه بر خدا مىباشد چنانچه نمرود و فرعون كردند . و گاه بر پيغمبران مىباشد چنانچه گروهى اشاره به پيغمبر ما صلى الله عليه و آله از راه استهزا مىگفتند : اين است آن كسى كه خدا او را در ميان ماها برگزيده ! و گاه بر ساير مردمان مىباشد به اينكه خود را عظيم شمرد و غير خود را حقير داند و « 3 » هرگاه سخن حقّى از بنده‌اى از بندگان خدا شنود ننگ داشته باشد از قبول آن و متأذّى از آن شده انكار حقّ نمايد چنانچه بسيار كسانى كه مباحثه و مجادله در علوم مىنمايند از براى غلبه بر خصم و اسكات و الزام آن منكر حقّ مىشوند . و نيز گاهى « 4 » تكبّر به علم مىباشد و گاه به عبادت و پرهيزكارى . و گاه به نسب و حسب و جمال و مال و قوّت و بسيارى مددكار و متابعان مىباشد . و تكبّر به علم دو سبب مىدارد : يكى آن است كه مشغول مىباشد به چيزى كه علم مىنامند امّا علم حقيقى نيست . و دوم آن است كه خوض در علم مىنمايد امّا نفس « 5 » زبون و خُلقهاى بد دارد و نفس را اوّلًا پاكيزه نساخته و تطهير آن را به جهاد نداده و خود را در عبادت پروردگار رياضت نفرموده ، بنابر اين بدگوهر مانده . و هرگاه خوض در نوع علمى نمايد آن علم در دل او وارد مىشود به منزلى [ m . b 45 ] ناپاك و ثمرهء آن پاكيزه نمىباشد و اثر خيرى از آن علم ظاهر نمىشود . و علاجش آن است كه بداند كه تكبّر لايق و سزاوار نيست مگر از براى خداى عزّ وجلّ به تنهايى . و بداند كه

--> ( 1 ) . تمام / m تمامى . ( 2 ) . حقيقى / a حقيقتى . ( 3 ) . و / a كه . ( 4 ) . گاهى / a s گاه . ( 5 ) . s + به .